Benarkah nak membantu Tabung Haji? Kenapa ini yang berlaku? di mana sifat amanah?

Pada 2018, Lembaga Tabung Haji (TH) menghadapi jurang aset-liabiliti melebihi RM10 bilion akibat pelaburan bermasalah. Untuk mengelakkan insolvensi dan melindungi simpanan pendeposit, kerajaan menubuhkan syarikat tujuan khas (SPV) milik penuh Menteri Kewangan Incorporated, Urusharta Jamaah Sdn Bhd (UJSB).

Pelaksanaan SPV & Pemindahan Aset

UJSB mengambil alih 29 aset hartanah dan 106 pegangan ekuiti strategik (beserta syarikat perladangan) dengan nilai buku/pasaran sekitar RM9.63–9.7 bilion. Sebagai balasan, TH menerima RM19.9 bilion (RM300 juta tunai + dua siri sukuk zero-coupon bernilai keseluruhan sekitar RM19.6 bilion) — premium kira-kira RM10.2 bilion yang ditanggung kerajaan.

Transaksi ini membolehkan TH mengisytiharkan agihan keuntungan 2018 dan “membersihkan” kunci kira-kira. Walau bagaimanapun, risiko sebenar dipindahkan kepada UJSB (dan akhirnya kerajaan) melalui obligasi sukuk yang disokong surat sokongan kewangan kerajaan.

Status Sukuk Siri 1 (nilai matang ~RM12.5 bilion)
Sukuk Siri 1 (asal nominal sekitar RM10–13.2 bilion, yield 4.05%) matang pada 29 Mei 2026 dengan nilai penebusan kira-kira RM12.5 bilion.

Merujuk laporan RCI muka surat 107–137, kerajaan sepatutnya menebus sepenuhnya dengan tunai atau aset cair setara nilai. Sebaliknya:

Hanya RM965 juta diselesaikan melalui pemindahan aset (tanah di Tun Razak Exchange + ladang di Sarawak).

Baki RM11.5 bilion digulung (refinance) kepada sukuk baru tempoh 10 tahun (matang 2036) dengan kupon 3.825%, masih disokong surat sokongan kerajaan untuk ditanggung generasi seterusnya.

Jumlah tunai yang dibayar sebelum ini sangat terhad (RCI mendapati hanya sekitar RM500 juta secara keseluruhan sebelum penemuan mereka).

Peruntukan tahunan yang diluluskan (sekitar RM1 bilion atau lebih, dengan keseluruhan komitmen awal RM17.8 bilion) tidak sepenuhnya digunakan untuk penebusan awal seperti digalakkan.

Pihak TH dan kerajaan (termasuk kenyataan semasa perbahasan Parlimen Ogos 2026) menyatakan “penyelesaian” telah dibuat melalui struktur refinance ini, yang memberikan aliran tunai tahunan kira-kira RM440 juta kepada TH, serta menegaskan ia bukan default. Namun, obligasi asas RM11.5 bilion hanya ditangguhkan ke 2036.

Soalan Besar: Di Mana Sifat Amanah?

Pelan 2018 berjaya mengelakkan krisis segera dan menangani sebahagian besar kerugian (keseluruhan RM12.6 bilion termasuk rosot nilai kemudian).

Namun, matlamat sebenar “menyelamatkan” TH adalah untuk menggantikan aset bermasalah dengan aset sebenar yang menjana aliran tunai, bukan hanya kertas hutang yang digulung berulang kali.

Dengan hanya sebahagian kecil ditebus dalam bentuk aset sebenar dan sebahagian besar dilanjutkan 10 tahun lagi, soalan yang sah timbul: adakah komitmen kerajaan sepenuhnya ditunaikan, atau hanya ditangguhkan kepada generasi akan datang?

RCI sendiri menekankan risiko terbesar adalah keupayaan kerajaan menebus obligasi UJSB dan meneruskan peruntukan tahunan.

Rakyat, khususnya pendeposit TH yang majoritinya Muslim, berhak mendapat penjelasan yang lebih telus tentang di mana peruntukan berbilion ringgit itu telah pergi, dan sama ada struktur semasa benar-benar melindungi kepentingan jangka panjang Tabung Haji — atau hanya mengekalkan “kesejahteraan atas kertas”.

RINGKASAN EKSEKUTIF

Isu Restrukturisasi Kewangan Tabung Haji (TH) & Sukuk UJSB

Pelan Penyelamatan 2018: TH memindahkan aset bermasalah bernilai RM9.7 bilion kepada syarikat SPV kerajaan (UJSB). Sebagai balasan, TH menerima RM19.9 bilion (termasuk sukuk), dengan kerajaan menanggung premium RM10.2 bilion bagi mengelakkan krisis insolvensi dan membolehkan agihan dividen.

Status Sukuk Siri 1 (Matang Mei 2026): Daripada nilai penebusan RM12.5 bilion, hanya RM965 juta diselesaikan menerusi pemindahan aset (tanah TRX & ladang Sarawak).

Refinancing RM11.5 Bilion: Baki RM11.5 bilion tidak ditebus dengan tunai, sebaliknya digulung (refinanced) ke dalam sukuk baharu selama 10 tahun lagi (sehingga 2036) pada kadar kupon 3.825%.

Risiko & Kebimbangan: Walaupun kerajaan menyatakan struktur ini memberikan aliran tunai RM440 juta tahunan kepada TH dan bukan default, tindakan ini sekadar menangguhkan beban hutang utama kepada generasi akan datang.

Kesimpulan: Pelan 2018 berjaya mengelakkan krisis jangka pendek, namun penyelesaian liabiliti RM11.5 bilion menerusi "kertas hutang" baharu menuntut ketelusan lebih tinggi bagi memastikan simpanan pendeposit benar-benar dilindungi secara nyata, bukan sekadar di atas kertas.